شكل 6. ماهيگيري با قلاب و قرقره در يك انجيل ارمني (سدهٴ سيزدهم). با تشكر از گالري فرير در واشنگتن
قرهغاز در بسياري نقاط جهان يافت ميشود، اهلي كردن و استفاده از آن در ماهيگيري تنها درخاور دور پديد آمد. ظاهراً ژاپنيها ابداع كنندهٴ آن بودند و ماهيگيري با استفاده از قرهغاز تا مدتها بعد، يعني تا پيش از سدهٴ دهم، در چين وجود نداشت.1 در زمان ماركوپولو اين روش در چين كاملاً رايج بود، ولي جهانگرد ونيزي بهآن اشارهاي نميكند. نخستين گزارش اروپايي را به اُدوريكو دا پوردِنونهٴ فرانسيسي مديونيم.2
از آنجا كه قرهغازهاي فرا اُدوريكو ما را به چين ميكشاند، ميتوانيم لحظهاي در آنجا درنگ كنيم و به بررسي نقاشيهاي ووچن
(1280ـ 1354) بپردازيم. يكي از آنها طوماري افقي است، تحت عنوان كلي ((ماهيگيران)) و انواع ماهيگيري را نشان ميدهد و هريك با شعر كوتاهي همراه
1. در عربي همان واژهٴ صيد براي هر دو به كار ميرود، جز اين كه در ماهيگيري اغلب واژهٴ ماهي را هم اضافه ميكنند و ميگويند صيدالسمك (ماهيگيري).
2. قديمترين اشارهٴ چيني به باكلان تربيتشده براي ماهيگيري در چئينگ ئي لو تأليف تئائي كو (902ـ70، جيلز شمارهٴ 1898) ديده ميشود. اين متن بهوسيلهٴ
(B. Laufer: Domestication of the cormorant (p. 221, Chicago 1931: Isis
24, 254 عرضه شده است. چينيان باكلان را از خيلي قديم ميشناختند و گواه آن تصوير xxvi يكي از آنها بر قطعهاي يشم از دوران سلسلهٴ چوست.
B. Laufer: Archaic Chinese jades collected in China by A. W. Bahr now in Field Museum (pl. no 7, New York 1927); (Domestication (p. 205, 1931).
جيمز لي پيترز پرندهشناس دانشگاه هاروارد بهمن گفت اين يك تصوير خوب است. درهرحال امكان دارد ماهيگيري با باكلان در چين و ژاپن مستقل از يكديگر رشد كرده باشد، روشهاي چيني و ژاپني از لحاظ مصالح متفاوت است.